AANLEIDING
Naar aanleiding van een PODIUM [ref. 11] voorbespreking van het onderwijsgedeelte
van de SURF meerjarenplannen 1999-2002, kwam aan de orde dat bij veel instellingen
dezelfde soort software op dit moment in de belangstelling staat. Het gaat
hierbij om software die het mogelijk maakt leeromgevingen door middel van
het World Wide Web (WWW) aan te bieden. Het betreft WWW omgevingen
voor zowel reguliere voltijds studenten als om studenten die in deeltijd
dan wel in post academisch onderwijs deelnemen aan het onderwijs.
INLEIDING
Veel pakketten als Lotus Learningspace / Domino, WebCT, TopClass, Webfuse,
Oracle OLA bieden de mogelijkheid om onderwijs via het WWW te organiseren.
De vraag is of deze produkten geschikt zijn voor de doelstellingen van
het hoger onderwijs. Daarbij gaat het zowel om onderwijskundige als technische
mogelijkheden. Om niet allemaal elk produkt te hoeven onderzoeken wat betreft
mogelijkheden, gebruiksgemak en praktijkervaring, is in PODIUM afgesproken
dat getracht zal worden via SURF enige coördinatie en uitwisseling
van ervaringen op gang te brengen. Het resultaat hiervan is dit W3LS (World
Wide Web Learning Support) voorstel, dat bij SURF (Educatie<F>orum)
kan worden ingediend blijkens de definitieve tekst van het SURF meerjarenplan
[ref 1].
FUNCTIONALITEIT
Functionaliteiten waar bij een infrastructuur voor een digitale leeromgeving
[ref.8] aan gedacht kan worden zijn:
- Het beschikbaar maken van studiematerialen
- Het aanbieden van organisatorische informatie, als rooster, tentamendata
etc.
- Discussieplatforms
- Mogelijkheden voor studenten om opdrachten en werkstukken in te leveren
- Resultatenoverzichten
- Virtuele werkruimtes voor groepswerk
- Toetsingsopties
- Evaluatiemogelijkheden
Vanuit docentenperspectief en beheersperspectief zijn er eveneens functionaliteiten
te definiëren die vanuit een eigen interface ondersteund zouden kunnen
worden. Het is niet noodzakelijk dat alle functionaliteit in één
en hetzelfde systeem te vinden is. Een componentbenadering is goed mogelijk
[ref.12], wel moet de mogelijkheid van samenwerking tussen componenten
dan meegenomen worden. Gebruikmaking van een gemeenschappelijke checklist
met betrekking tot de functionaliteit [ref.9] [ref. 10] zal de praktische
kant van beoogde evaluaties versnellen.
DOELSTELLING
Dit W3LS-voorstel beoogt
het stimuleren van vergelijkend ervaringsonderzoek naar software die
geschikt is voor het aanbieden van onderwijsmodulen of delen daarvan door
middel van het World Wide Web
Het is expliciet de bedoeling dat kennis die binnen het hoger onderwijs
over de verschillende mogelijkheden wordt verzameld voor de hele SURF doelgroep
beschikbaar komt. Gezien de snelle technische ontwikkelingen en de omvang
van de voor elke deelnemer benodigde investeringen is het van het grootste
belang om krachten te bundelen, zodat niet ieder het wiel opnieuw hoeft
uit te vinden.
Via conferenties en Web-sites is informatie beschikbaar over de systemen zoals wij die onderzocht willen zien. Zo bieden SUNCOO [ref. 2] en Consortium COO-HBO [ref.3] en lokale platforms [ref. 4] al de nodige mogelijkheden om gebruikerservaringen uit te wisselen. Internationaal is via de EDUCOM [ref.5] en de NODE website [ref.6] eveneens informatie beschikbaar over ICT toepassingen in het onderwijs. Meer gedetailleerde gebruikerservaringen zijn echter beperkt beschikbaar. Het gaat dan om de volgende aspecten:
1. Wat kan de omgeving allemaal wel en niet ?
2. Wat is er aan infrastructuur, apparatuur en mensen nodig ?
3. Voor welke doelen in het onderwijs wordt de leeromgeving gebruikt
?
4. Welke functionaliteiten worden het meest gevraagd en gebruikt ?
5. Wat zijn belangrijke succes/faal factoren ?
Informatie over de eerste twee aspecten kunnen waarschijnlijk in samenwerking
met het SURF IWI-project van de UvA/OU worden verzameld. Met name met betrekking
tot dit laatste aspect, succes/faal factoren, is meer kennis nodig [ref.7].
Vaak worden prachtige technische oplossingen geconfigureerd die vervolgens
niet worden geadopteerd door de geplande gebruikers. Wat ging er mis ?
Andere oplossingen blijken in bepaalde context het onderwijs succesvol
te kunnen ondersteunen. Leerervaringen met betrekking tot het al dan niet
succesvol inzetten van telematica support in het onderwijs zijn noodzakelijk
om verder te komen. Hierbij is het belangrijk dat in dit project ervaringen
op een zodanige manier worden verzameld dat vergelijken en interpreteren
mogelijk is. Dit vergt het definiëren van een evaluatie stramien voor
de verschillende tools en omgevingen waarin ze worden gebruikt. Dit moet
het eindproduct van fase 1 van dit W3LS project zijn. In de daaropvolgende
fase 2 worden concrete ervaringen verzameld vanuit de verschillende instellingen.
WERKWIJZE en ORGANISATIE
De PODIUM-deelnemers van de universiteiten van Delft, Maastricht en Twente nemen bij fase 1 het voortouw met als doelstelling het komen tot een evaluatie raamwerk en prioriteiten met betrekking tot uit te schrijven evaluaties. Elke instelling levert daartoe een ‘redactielid’. Deze schrijf-redactie zal worden bijgestaan door in te schakelen deskundigen. In overleg met SURF zal getracht worden de eerste fase zo spoedig mogelijk ter hand te nemen.
Voor fase 2 lijkt indiening van de voorstellen bij Educatie<F>orum de beste oplossing, op basis van een call for tender. SURF participanten kunnen aangeven voor welke software omgevingen men waardevolle gebruikservaring kan leveren. Wel is naast deze evaluaties ook coördinatie en evaluatie nodig om de beoogde meerwaarde uit vergelijkend ervarings-onderzoek daadwerkelijk te bereiken. Uit de eerste ronde evaluatie moet tevens blijken in hoeverre de nagestreefde meerwaarde ook daadwerkelijk gerealiseerd wordt. Deze coördinerende taak is dan ook apart opgenomen in de planning van fase 2. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van dezelfde PODIUM-deelnemers als in fase 1. Bij verlenging van het project, ligt een roulatie van deze taak na verloop van tijd voor de hand. De coördinatoren overleggen regelmatig met het Educatie<F>orum management. Indien projecten niet in het kader van Educatie<F>orum worden ingediend, kunnen de coördinerende personen reviewers inschakelen om tot een keuze van geschikte projecten te komen.
De verzamelde informatie zal via een Website verspreid worden. Dit zal
plaatsvinden via SURF Web-servers. Beheer en vulling van de Website is
de verantwoordelijkheid van de coördinatoren. Verder kan via een SURF
congres of seminar aan disseminatie van de kennis worden gewerkt. Het is
niet de bedoeling dat via dit initiatief hele experimenten, inclusief apparatuur
en licenties worden gefinancierd. Wel kan men voor het leveren van bruikbaarheidsgegevens
en het schrijven van een evaluatie een vergoeding ontvangen. Uiteraard
kunnen dezelfde data ook nog eens heel goed tot publicaties leiden.
Op deze wijze wordt getracht een met matching funds vergelijkbare financiering
op te zetten die nadrukkelijk openingen biedt om ook evaluatiegegevens
van reeds lopende implementaties beschikbaar te krijgen. Dit voorkomt dat
de projecten na aanvraag, opzet, uitvoering en evaluatie pas data opleveren
als de technologie al weer enige stappen verder is.
Tevens kunnen de coördinatoren en de contactpersonen van de evaluaties via email worden benaderd met vragen door ICT contactpersonen van de diverse hoger onderwijs instellingen. Het gaat dan om de beantwoording van korte vragen en het geven van korte adviezen.
SURF wordt gevraagd voor fase 2 het financiële en administratieve
management voor haar rekening te nemen. Voor fase 1 volstaat het dat één
van de bij de uitvoering betrokken instellingen, het Onderwijskundig Centrum
van de Universiteit Twente, deze taak uitvoert.
EINDPRODUCTEN EN TIJDSPLANNING
Nu:
Indienen voorstel bij SURF.
Fase 1, duur 4 maanden.
Bij goedkeuring voor 1 september 1998 is oplevering per 1 januari 1999
mogelijk.
Fase 2, duur 12 maanden (met optie op jaarlijkse verlenging).
Verzoek aan SURF participanten om evaluatieprojecten voor te stellen.
Selectie evaluatieprojecten.
Uitvoering evaluatieprojecten.
Inleveren evaluatierapporten.
Vergelijking evaluatie uitkomsten.
Toegankelijk maken evaluatieresultaten.
Rapport met conclusies en aanbevelingen.
Seminar voor SURF participanten.
De Website kan direkt vanaf het begin meegroeien als onderdeel van de
SURF Educatie<F>orum website.
BENODIGDE INVESTERINGEN
Fase 1:
Uitzetten visie en redactie 3 x 3 dagen
9 dagen
Opzetten evaluatie raamwerk en
inventarisatie evaluaties
27 dagen
Rapportages en fin. / adm. afhandeling
4 dagen
----------------------------------------------------------------------------
Totaal fase 1
40 dagen
Fase 2:
Inhoudelijke coördinatie, vergelijking, evaluatie
40 dagen
Website verzorgen
5 dagen
Per evaluatie max. 15 mandagen
Uitgaande van max. 7 projecten
105 dagen
Fin./adm.management Surf
10 dagen
----------------------------------------------------------------------------
Totaal fase 2
160 dagen
Kosten in guldens (omrekening 1 mandag = f 1500):
Fase 1
40 mandagen
kf 60
overige kosten
kf 5
----------------------------------------------------------------------------
Totaal fase 1
kf 65
Fase 2
160 mandagen
kf 240
overige kosten
kf 20
-----------------------------------------------------------------------------
Totaal fase 2 (jaarlijks) kf 260
Verlenging geschiedt van jaar tot jaar.
REFERENTIES
[1] SURF, (1998). SURF Meerjarenplan 1999-2002, hoofdstuk onderwijs. Bevat informatie over educatieve initiatieven, waaronder Educatieforum. http://www.surfbureau.nl/mjp/onderwijs/mjp/home.html
[2] SUNCOO. Samenwerkingsverband van Nederlandse instellingen van hoger onderwijs op het gebied van IT toepassingen in het hoger onderwijs. http://www.suncoo.nl/
[3] Consortium COO-HBO. Consortium COO HBO richt zich op het verbeteren van de toepassing van informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het HBO. http://www.cch.nl/
[4] Website Project Internet en Onderwijs, KUN. http://www.socsci.kun.nl/Teleproj/
[5] EDUCOM (1998). Educom is a nonprofit consortium of higher education institutions that facilitates the introduction, use, and access to and management of information resources in teaching, learning, scholarship, and research. Educom focusses on use of IT in higher education in the US. http://www.educom.edu/
[6] NODE learning technologies network. http://node.on.ca/
[7] Collis, B. (1998). Research directions for telematics applications in education. http://130.89.40.213/TO/ism/project/proo/betty.htm
[8] McCormack, C., Jones, D. (1998) Building a Web-Based Education System.Wiley.
ISBN 0-471-19162-0
[9] Project evalueren en testen van groupware. In opdracht van Surfnet
uitgevoerd door RUU.
http://fysmp.fys.ruu.nl/surfnet/body_index.htm
[10] Hazari, S. I. (1998). Evaluation and selection of web course management
tools.
http://sunil.umd.edu/documents/webtools/coursetools.htm
[11] PODIUM houdt zich op strategisch niveau bezig met de ontwikkelingen op het gebied van ICT in het hoger onderwijs. http://www.surfbureau.nl/podium/
[12] H. ter Hofte (1998). Working Apart Together, Foundations for Component
Groupware. Telematica Instituut, TI/FRS/001. ISBN 90 – 75176 – 14 – 7.